Η δημοκρατία στη σημερινή Ευρώπη έχει χρώμα γκρι. Με βάση τα
υπάρχοντα δεδομένα μπορούμε να κάνουμε μάλλον ασφαλείς προβλέψεις για το
χρώμα που θα έχει στο απώτερο μέλλον. Τη δεκαετία του ’60 ο Ε. Haas
αξιολόγησε την Ευρώπη ως μία πολιτική κοινότητα εντός της οποίας η
έλλειψη της βίας ως μέσο πολιτικής δράσης αποτελεί θεμελιώδες συστατικό
δημιουργίας μίας νέας κανονιστικής τάξης πραγμάτων. Αναμφίβολα η
ενοποιητική διαδικασία εξομάλυνε τις δια-κρατικές σχέσεις καθιστώντας
μία στρατιωτική σύγκρουση μη ορθολογική.
Η παρούσα πολιτική μετάλλαξη της Ένωσης θέτει θεμελιώδη ζητήματα όσον
αφορά τη χρήση βίας αλλά κυρίως τη μορφή βίας που χρησιμοποιείται.
Σήμερα η έννοια της βίας θα πρέπει να αναλυθεί με όρους θεσμικής
αποκρυστάλλωσης μιας ακραίας παρεμβατικής πολιτικής από πλευράς ισχυρών
παραγόντων εντός της Ένωσης στα εσωτερικά δρώμενα των κρατών μελών. Αυτή
η διεμβολυτική δράση δεν αφορά πλέον το εθνικό αξιακό σύστημα ενός
κράτους μέλους αλλά και τη διακριτή μορφή πολιτικής οργάνωσης του.
